بلاگ

مطالعه‌ای بزرگ ده‌ساله در ژورنال «نوترینتس» با مشارکت تقریباً ۱۰,۰۰۰ زن بالای ۶۵ سال و تحت نظارت دانشگاه فلیندرز نشان داد که چای و قهوه می‌توانند تأثیرات متفاوتی بر تراکم معدنی استخوان در لگن و گردن استخوان ران داشته باشند.

نتایج نشان داد زنانی که چای مصرف می‌کردند، تراکم معدنی استخوان لگن خود را به‌طور اندکی اما معنادار بالاتر از غیرنوشیدنی‌های چای داشتند. محققان این بهبود جزئی را ناشی از کاتچین‌های موجود در چای دانستند که می‌توانند به تشکیل استخوان کمک کرده و تجزیه استخوان را کند کنند و به‌ویژه برای زنان دارای اضافه وزن سودمند بوده است.

در مورد قهوه، مصرف متعادل ۲ تا ۳ فنجان در روز اثر مضر مشخصی بر سلامت استخوان نشان نداد، اما نوشیدن بیش از پنج فنجان در روز با تراکم معدنی استخوان پایین‌تر مرتبط بود. این اثرات منفی در زنانی که الکل بیشتری مصرف کرده بودند شدیدتر بود و محققان احتمال اختلال کافئین در جذب کلسیم و متابولیسم استخوان را مطرح کردند.

دانشیار ان‌وو لیو تأکید کرد که نتایج نیازمند تغییرات رادیکال در سبک زندگی نیست و مصرف متعادل چای می‌تواند راهی ساده برای حمایت از سلامت استخوان باشد، اما مصرف بسیار بالای قهوه به‌ویژه برای زنانی که الکل مصرف می‌کنند ممکن است ایده‌آل نباشد.

حدود ۹۰ درصد از انسان‌ها در سراسر جهان راست‌دست هستند؛ این ویژگی در دیگر گونه‌های نخستی‌سان مشاهده نمی‌شود. پژوهشی به رهبری دانشگاه آکسفورد که در مجله PLOS Biology منتشر شده است، دو ویژگی کلیدی تکامل انسان را به‌عنوان عوامل اصلی پیدایش راست‌دستی شناسایی کرده: دوپایایی و افزایش اندازه مغز.

محققان داده‌های ۴۱ گونه میمون و بوزینه را بررسی و فرضیه‌های مربوط به استفاده از ابزار، رژیم غذایی و اندازه مغز را در یک چارچوب آماری یکپارچه آزمون کردند. نتایج نشان داد که هیچ‌یک از این عوامل به تنهایی نمی‌تواند توزیع غالب راست‌دستی را توضیح دهد، اما ترکیب اندازه مغز و نسبت طول پاها به بازوها (معیاری برای دوپایایی) باعث می‌شود انسان‌ها دیگر به‌عنوان «ناهنجاری تکاملی» محسوب نشوند.

بر اساس مدل‌های رایانه‌ای، اجداد اولیه انسان‌مانند مانند آردی‌پیتکوس و استرالوپیتکوس تمایل راست‌دستی ملایمی مشابه بوزینه‌های امروزی داشتند. با ظهور سرده هومو شامل هومو ارگاستر، هومو ارکتوس و نئاندرتال‌ها، این تمایل به‌طور قابل‌توجهی قوی‌تر شد و در هومو ساپینس به حداکثر خود رسید. تنها استثنای مهم، هومو فلورزینسیس از اندونزی است که به دلیل مغز کوچک و ترکیب رفتارهای درخت‌نوردی و دوپایی، نشانگر راست‌دستی ضعیف‌تری بود.

دکتر توماس پوشل، نویسنده اصلی مطالعه از دانشگاه آکسفورد، تأکید کرد که نتایج نشان می‌دهد راست‌دستی به‌احتمال زیاد با دو ویژگی اساسی انسان‌بودن — دوپایایی و تکامل مغزهای بزرگتر — پیوند خورده است.

سردردهای صبحگاهی، نیازمند بررسی دقیق هستند و می‌توانند از عواملی مانند فشار خون بالا، مشکلات اسکلتی و گردنی، وضعیت نامناسب خواب، آپنه خواب و نیز اضطراب و استرس ناشی شوند. این شرایط که در ساعات اولیه روز بروز می‌کنند، می‌توانند نشانه از برخی مشکلات اساسی بدن باشند و در صورت عدم رعایت، کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهند.

فرزاد اشرافی، متخصص بیماری های مغز و اعصاب در مورد سردردهای صبحگاهی گفت: سردردهای صبحگاهی در گام نخست باید به‌طور دقیق بررسی شوند، زیرا این مشکل می‌تواند علل مختلفی داشته باشد. نخست باید فشارخون فرد کنترل شود، چرا که یکی از دلایل احتمالی بروز سردرد در ساعات ابتدایی روز، بالا بودن فشار خون است.

وی افزود: همچنین مشکلات اسکلتی و ناحیه گردن از جمله آرتروز، می‌تواند در ایجاد این نوع سردرد مؤثر باشد؛ به‌ ویژه اگر فرد در زمان خواب، وضعیت یا پوزیشن مناسبی نداشته باشد. در چنین شرایطی، فشار واردشده به عضلات و ساختارهای گردن ممکن است به بروز سردرد صبحگاهی منجر شود.

اشرافی افزود: آپنه یا وقفه تنفسی در خواب به‌ عنوان یکی دیگر از علل مهم اشاره شده است؛ مشکلی که می‌تواند کیفیت خواب را کاهش دهد و در نهایت باعث ایجاد سردرد پس از بیدار شدن شود. علاوه بر این، مشکلات روحی و روانی مانند اضطراب و استرس هم از دیگر عواملی هستند که می‌توانند در بروز سردردهای صبحگاهی نقش داشته باشند.

جویدن فقط بخشی از غذا خوردن نیست؛ حرکتی ساده که حالا دانشمندان آن را به سلامت مغز، حافظه و حتی روند پیری ذهنی ربط می‌دهند. این که جویدن زیاد هضم را بهبود می‌بخشد مساله‌ای است که از مدت‌ها قبل بر همگان معلوم بوده، اما آنچه نمی‌دانستیم تاثیر حویدن بر فعالیت مغز است. تحقیقات نشان می‌دهد که جویدن می‌تواند مغز ما را نیز تقویت کند و حتی به جلوگیری از آلزایمر کمک کند.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد جویدن بیشتر می‌تواند از بهبود هضم و کنترل اشتها گرفته تا کاهش استرس، افزایش تمرکز و تقویت حافظه را به همراه داشته باشد. برخی از متخصصان هم معتقدند که بهبود سلامت دندان بیماران حتی می‌تواند به معکوس کردن روند پیری ذهنی کمک کند. ارتباط میان دهان و مغز که بعضی دانشمندان از آن با عنوان «محور گاز گرفتن ـ مغز» یاد می‌کنند، در سال‌های اخیر توجه ویژه‌ای را به خود جلب کرده است.

نتایج برخی مطالعات این ارتباط را پررنگ‌تر هم کرده است. در یک بررسی گسترده روی بیش از ۲۸ هزار فرد بالای ۵۰ سال در ۱۴ کشور اروپایی، افرادی که توانایی جویدن بهتری داشتند، در آزمون‌های شناختی موفق‌تر عمل کردند. آن‌ها کلمات را بهتر به خاطر می‌آوردند، در محاسبات ذهنی دقیق‌تر بودند و روان‌تر صحبت می‌کردند. همچنین در مطالعه‌ای دیگر روی افراد ۵۵ تا ۸۰ ساله مشخص شد کسانی که دندان‌های طبیعی بیشتری حفظ کرده‌اند، حافظه بلندمدت و حافظه معنایی قوی‌تری دارند.

دانشمندان هنوز همه جزئیات این ارتباط را نمی‌دانند، اما چند فرضیه جدی مطرح شده است. یکی از مهم‌ترین آن‌ها به ارتباط عصبی میان سیستم جویدن و «هیپوکامپ» مربوط می‌شود؛ بخشی از مغز که نقش اصلی را در یادگیری و ساخت خاطرات جدید دارد و از نخستین نواحی آسیب‌پذیر در بیماری آلزایمر است. برخی پژوهشگران هم معتقدند عمل جویدن، به‌ویژه هنگام خوردن غذاهای نسبتا سفت، جریان خون مغز را افزایش می‌دهد. آزمایش‌هایی که روی جویدن آدامس انجام شده نیز این فرضیه را تقویت کرده است.